Hai đàn yếu để riêng thường sập cả hai. Nhập lại là cách cứu được một — và một đàn sống tốt hơn hai đàn cùng chết.
Khi nào nên nhập
| Tình huống | Nên nhập? |
|---|---|
| Một đàn mất chúa, đàn kia có chúa | Nên — cứu được quân của đàn mất chúa |
| Cả hai đều yếu nhưng còn chúa | Cân nhắc — chọn giữ chúa khoẻ hơn |
| Đàn mới tách không tạo được chúa sau ba tuần | Nên nhập lại |
| Một đàn có bệnh hoặc mốc nặng | Không — nguy cơ lây sang đàn lành |
| Cả hai đang mạnh | Không cần |
Nguyên tắc: nhập để cứu quân và cứu nguồn lực, không nhập vì tiện quản lý.
Đừng nhập đàn bệnh
Đây là ngoại lệ cứng. Nếu một đàn suy vì mốc, nước vào, hoặc nguyên nhân không rõ, nhập nó vào đàn lành là đổi một đàn hỏng lấy hai đàn hỏng.
Với đàn suy không rõ nguyên nhân, an toàn hơn là để riêng và theo dõi, hoặc chấp nhận mất đàn đó.
Cách nhập để hai bên không đánh nhau
Ong nhận nhau bằng mùi tổ. Hai đàn mùi khác nhau gặp nhau đột ngột sẽ giao tranh.
- Đưa hai đàn lại gần nhau trước — dời từng đoạn ngắn trong nhiều ngày
- Làm vào chiều tối khi ong đã về hết và ít hoạt động
- Đặt phần đàn yếu vào cạnh cấu trúc đàn mạnh, không trộn lẫn ngay
- Để mùi hai bên hoà dần trong thùng chung
- Đóng nắp và không mở lại vài ngày
Bước 1 là bước hay bị bỏ. Nếu hai tổ đang ở xa nhau, bê thẳng một tổ tới nhập thì lớp ong đi kiếm ăn của tổ đó sẽ bay về vị trí cũ và mất — đúng lớp ong mình muốn cứu.
Chọn giữ chúa nào
Khi cả hai còn chúa, chỉ một chúa sống. Ưu tiên giữ chúa của đàn có:
- Khu ấu trùng rộng hơn, có buồng mới — chúa đang đẻ tốt
- Nhiều ong chở phấn về hơn
- Cấu trúc tổ đang được xây thêm
Nếu không phân biệt được, giữ chúa của đàn đông quân hơn — đó thường là chỉ dấu gián tiếp cho chúa tốt hơn.
Sau khi nhập
- Không mở nắp trong ít nhất một tuần
- Quan sát cửa tổ — có xác ong nhiều là dấu hiệu giao tranh
- Xem có ong chở phấn về không sau vài ngày
- Đàn nhập cần thời gian dài để ổn định — đừng tách lại sớm dù thấy đông quân
Ghi lại vào lịch sử tổ
Nhập đàn là sự kiện lớn trong đời một tổ. Ghi lại: ngày nhập, hai tổ nào, giữ chúa của bên nào, lý do.
Nếu tổ đó về sau có vấn đề, lịch sử này giúp phân biệt vấn đề mới hay hệ quả của lần nhập — thứ mà không ghi thì mãi chỉ đoán.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào nên nhập hai tổ ong dú lại?
Khi một đàn mất chúa còn đàn kia có chúa, khi cả hai đều yếu nhưng còn chúa thì chọn giữ chúa khoẻ hơn, và khi đàn mới tách không tạo được chúa sau ba tuần. Nhập để cứu quân và nguồn lực, không nhập vì tiện quản lý.
Có được nhập đàn đang bệnh vào đàn lành không?
Không. Đây là ngoại lệ cứng. Nếu một đàn suy vì mốc, nước vào hoặc nguyên nhân không rõ thì nhập nó vào đàn lành là đổi một đàn hỏng lấy hai đàn hỏng.
Làm sao để hai đàn không đánh nhau khi nhập?
Đưa hai đàn lại gần nhau trước bằng cách dời từng đoạn ngắn trong nhiều ngày, làm vào chiều tối khi ong đã về hết, đặt phần đàn yếu cạnh cấu trúc đàn mạnh chứ không trộn lẫn ngay, để mùi hai bên hoà dần rồi đóng nắp không mở lại vài ngày.
Chọn giữ chúa của đàn nào?
Ưu tiên chúa của đàn có khu ấu trùng rộng hơn và có buồng mới, nhiều ong chở phấn về hơn, cấu trúc tổ đang được xây thêm. Nếu không phân biệt được thì giữ chúa của đàn đông quân hơn.
Sau khi nhập bao lâu mới được mở nắp?
Ít nhất một tuần. Trong thời gian đó chỉ quan sát cửa tổ xem có xác ong nhiều không vì đó là dấu hiệu giao tranh, và xem có ong chở phấn về sau vài ngày không.