Mốc trong tổ ong dú: nhận biết và xử lý

Mốc là hệ quả của nước vào, không phải nguyên nhân gốc. Chữa mốc mà không tìm ra đường nước là chữa triệu chứng — tuần sau nó quay lại.

Nhận biết sớm mà không mở nắp

1. Ngửi ở cửa tổ — mùi chua nồng khác hẳn mùi mật và sáp. Đây là dấu hiệu sớm nhất.
2. Vệt ẩm ngoài thùng kéo dài dù trời đã tạnh nhiều ngày
3. Đốm mốc ở mép nắp hoặc chân thùng
4. Ong ít ra vào sau những ngày mưa liên tiếp
5. Nắp luôn ẩm sau mưa — nước đang đọng

Mũi phát hiện mốc trước mắt. Đây là lý do nên ghé sát cửa tổ ngửi một cái mỗi lần đi tuần trong mùa mưa — mất hai giây.

Mức độ và cách xử lý

Lưu ý ở mức nặng: chuyển tổ ong dú là việc nặng vì cấu trúc dính vào thành thùng. Chỉ làm khi đàn còn đủ sức chịu xáo trộn — đàn đã yếu vì mốc thì việc chuyển có thể là cú cuối cùng.

Tìm đường nước — bước không được bỏ

Kiểm theo thứ tự này:

• Nắp có khít không — đóng lại và soi khe sáng
• Nắp có cong vênh không — gỗ tươi hay vênh sau mùa nắng đầu
• Có nứt ở vách không
• Mái che đủ rộng không, có bị gió xô lệch không
• Cửa tổ có bị mưa tạt vào không — xem hướng gió mùa mưa
• Nắp có đọng nước không — thùng cần kê nghiêng nhẹ
• Đáy có ẩm không — nước bắn từ nền lên, cần kê cao hơn

Bảy chỗ này bao gần hết các trường hợp. Thường chỉ một chỗ hỏng, và tìm ra là giải quyết xong.

Trường hợp ẩm mà không có mưa

Mùa nồm miền Bắc là ca khó nhất: độ ẩm cao liên tục nhiều ngày mà không có mưa để cảnh báo. Mốc xuất hiện trước khi người nuôi nghĩ tới chuyện kiểm tra.

Ở vùng này nên:

• Ngửi cửa tổ đều đặn suốt mùa nồm, không chờ có dấu hiệu
• Thùng gỗ dày — cách ẩm tốt hơn vật liệu mỏng
• Đặt nơi thoáng gió nhẹ, tránh chỗ bí và râm hoàn toàn
• Không khoét thêm lỗ thông hơi — ong sẽ bịt lại, và đó là lối cho thiên địch

Sau khi xử lý

1. Theo dõi mùi ở cửa tổ hằng ngày trong hai tuần
2. Xem có ong chở phấn về không — biết đàn còn chúa và còn nuôi ấu trùng
3. Ghi vào nhật ký — ngày phát hiện, đường nước tìm được, cách xử lý
4. Kiểm luôn các tổ khác — cùng mưa, cùng vị trí thì thường cùng vấn đề

Điểm 4 quan trọng: mốc hiếm khi chỉ xảy ra ở một tổ. Nếu một tổ bị vì nắp vênh, các tổ đóng cùng đợt gỗ đó nhiều khả năng cũng sắp vênh.

Câu hỏi thường gặp