Tách tổ ong dú: khi nào đàn sẵn sàng và khi nào chưa

Ong dú chỉ nhân được một hai lần mỗi năm — chậm hơn hẳn ong mật. Tách sai thời điểm không chỉ hỏng lần đó mà mất luôn cả năm.

Vì sao tách sớm là mất cả hai đàn

Khi tách, cả hai phần đều yếu đi:

• Phần cũ mất quân và mất cấu trúc đã bị lấy đi
• Phần mới thiếu gần như mọi thứ — quân ít, cấu trúc mỏng, có thể chưa có chúa
• Cả hai phải xây lại bằng sáp và nhựa cây

Nếu đàn gốc chưa đủ mạnh, không phần nào đủ sức phục hồi — kết quả là hai đàn yếu thay vì một đàn khoẻ, và thường cả hai cùng sập.

Dấu hiệu đàn đã sẵn sàng

Cần nhiều dấu hiệu cùng lúc, không phải một. Đàn đông quân nhưng ít dự trữ vẫn chưa nên tách.

Dấu hiệu chưa sẵn sàng

• Còn khoảng trống lớn trong thùng ong chưa tới
• Ít hoặc không thấy ong chở phấn về
• Hũ mật rỗng hoặc rất ít
• Vừa qua đợt sự cố — mốc, kiến, nắng gắt
• Vừa bị thu hoạch — đàn đang xây lại
• Khu ấu trùng không có buồng mới

Chọn mùa

Ngoài sức đàn, mùa cũng quyết định:

1. Đầu mùa hoa rộ là tốt nhất — cả hai phần có nguồn để phục hồi
2. Trời ấm, ổn định — không mưa dầm, không nắng gắt
3. Tránh trước mùa khan hoa — hai đàn yếu bước vào tháng đói là hỏng
4. Tránh mùa mưa bão — đàn mới chưa kịp bịt kín thùng

Nguyên tắc gộp lại: tách khi đàn mạnh nhất và thiên nhiên rộng rãi nhất, không tách khi cần thêm đàn.

Bao lâu tách một lần

Thực tế ở Việt Nam, một tới hai lần mỗi năm cho một đàn khoẻ là mức hợp lý. Người mới hay nôn nóng vì thấy đàn có vẻ đông, nhưng:

• Đàn cần vài tháng để phục hồi hoàn toàn sau tách
• Tách liên tục làm cả dòng đàn yếu dần qua các thế hệ
• Đàn yếu không tự vệ được vì ong dú không chích

Ghi lại lịch tách

Nên ghi vào sổ hoặc app: tổ nào tách ngày nào, tách ra tổ nào, tình trạng sau ba tháng.

Sau hai mùa, dữ liệu này cho biết đàn ở trại mình cần bao lâu để hồi — con số thật của vị trí và khí hậu nhà mình, chính xác hơn mọi khuyến nghị chung.

Câu hỏi thường gặp