Cách tách tổ ong dú: quy trình từng bước

Tách tổ ong dú không giống tách đàn ong mật. Không có cầu để nhấc sang thùng mới — cấu trúc là một khối dính vào thành thùng.

Chuẩn bị trước

1. Thùng mới đã sẵn sàng — sạch, khô, không mùi lạ, kích thước vừa với đàn nhỏ
2. Quét lớp sáp ong dú vào trong thùng mới nếu có, giúp đàn chấp nhận nhanh hơn
3. Chân trụ và mái che đã dựng sẵn ở vị trí mới
4. Dụng cụ sạch, không dính hoá chất, không mùi
5. Chọn ngày — trời ấm, khô ráo, không phải ngày nắng gắt
6. Chọn giờ — buổi sáng, khi trời đã ấm nhưng chưa nắng gắt

Bước 3 hay bị bỏ qua. Dựng trụ sau khi đã tách nghĩa là đàn mới phải chờ trong lúc đang yếu nhất.

Nguyên tắc chia

Điểm quan trọng nhất: bên không có chúa phải có ấu trùng đủ tuổi để đàn tạo chúa mới. Không có nguyên liệu đó thì bên đó chỉ teo dần rồi sập.

Làm nhanh và ít mở

• Làm gọn trong thời gian ngắn nhất — tổ mở lâu là mất nhiệt và mất ẩm
• Không cạo dọn thêm ngoài phần cần chia
• Giữ màng bao quanh khu ấu trùng càng nguyên càng tốt
• Đóng nắp ngay khi xong mỗi bên

Vị trí đặt đàn mới

Đây là chỗ nhiều người làm sai. Vì ong định vị theo vị trí:

• Đặt đàn mới gần đàn cũ thì ong sẽ bay về tổ cũ, đàn mới mất quân
• Đặt đủ xa — ngoài vùng điểm mốc quen thuộc
• Nếu buộc phải để gần, chấp nhận đàn mới sẽ yếu hơn dự tính và chia thêm quân bù

Ba tuần đầu sau tách

Đây là giai đoạn quyết định. Theo dõi mà không mở nắp:

1. Có ong canh cửa không — không có là dấu hiệu xấu
2. Có ong chở phấn về không — chỉ dấu quan trọng nhất, nghĩa là đang nuôi ấu trùng
3. Ống cửa có được đắp lại không — đàn đang xây là tốt
4. Ra vào có tăng dần không qua từng tuần

Nếu sau ba tuần vẫn không thấy ong chở phấn, bên đó nhiều khả năng không tạo được chúa. Đây là lúc cân nhắc nhập lại với đàn khác thay vì để nó teo dần.

Những chỗ hay hỏng

• Tách khi đàn chưa đủ mạnh — lỗi phổ biến nhất
• Bên không chúa thiếu ấu trùng đủ tuổi
• Đặt đàn mới quá gần đàn cũ
• Mở tổ quá lâu trong lúc thao tác
• Thùng mới còn mùi sơn hoặc gỗ mới
• Mở nắp kiểm tra liên tục trong ba tuần đầu vì sốt ruột

Ghi lại

Ghi vào sổ hoặc app: ngày tách, tổ mẹ, tổ con, bên nào giữ chúa, tình trạng từng tuần. Với vài đàn thì nhớ được; từ chục đàn trở lên thì không.

Câu hỏi thường gặp