Đàn mới tách không tự vệ được. Ong dú vốn đã không chích, mà đàn mới thì quân ít, cửa chưa đắp xong, cấu trúc còn mỏng. Ba tháng đầu là lúc người nuôi phải làm thay phần bảo vệ.
Ba mối nguy chính
| Nguy cơ | Vì sao đàn mới dễ dính | Phòng |
|---|---|---|
| Kiến | Quân ít, canh cửa không nổi | Bát nước chân trụ, kiểm mỗi ngày |
| Nước và ẩm | Chưa kịp trám hết khe | Kiểm thùng kín trước khi tách |
| Nắng gắt | Ít quân để quạt mát | Mái che rộng, tránh nắng chiều |
| Không tạo được chúa | Thiếu ấu trùng đủ tuổi | Chia đúng khi tách; theo dõi phấn về |
| Mất quân về tổ cũ | Đặt quá gần đàn mẹ | Đặt đủ xa ngay từ đầu |
Mốc theo dõi từng tuần
- Tuần 1 — có ong canh cửa không, có ra vào không. Không mở nắp.
- Tuần 2 — ống cửa có được đắp lại không. Đàn đang xây là tốt.
- Tuần 3 — có ong chở phấn về không. Đây là mốc quan trọng nhất.
- Tháng 2 — hoạt động ra vào có tăng dần không
- Tháng 3 — có thể mở nắp kiểm tra lần đầu nếu cần
Mốc tuần 3 quyết định. Không thấy phấn về nghĩa là chưa có ấu trùng để nuôi — đàn có thể không tạo được chúa, và đó là lúc cân nhắc nhập lại thay vì chờ tiếp.
Việc nên làm
- Kiểm bát nước mỗi ngày — kiến là mối nguy số một với đàn mới
- Quan sát cửa tổ vài giây mỗi sáng
- Dọn cỏ, lá quanh chân trụ — tránh bắc cầu cho kiến
- Đảm bảo mái che đủ rộng trước khi mùa mưa hoặc nắng gắt tới
- Ghi lại từng tuần vào sổ hoặc app
Việc phải tránh
- Mở nắp kiểm tra vì sốt ruột — lỗi phổ biến nhất, mỗi lần mở là một lần đàn mất nhiệt và mất ẩm
- Thu hoạch mật — không thu gì trong giai đoạn này
- Dời tổ — đàn không chịu thêm được xáo trộn
- Tách tiếp dù thấy đàn có vẻ khá lên
- Cho ăn bổ sung tuỳ tiện — dễ thu hút kiến và làm sai môi trường trong tổ
Điểm đầu đáng nhấn: sốt ruột là kẻ thù lớn nhất của đàn mới tách. Mọi thông tin cần biết đều đọc được từ ngoài cửa tổ.
Khi đàn mới không lên
Sau ba tháng mà đàn không mạnh lên, xét theo thứ tự:
- Có chúa không — không thấy phấn về là dấu hiệu rõ nhất
- Vị trí có đủ hoa không — đi một vòng bán kính bay xem
- Có bị kiến hay thiên địch quấy không
- Thùng có kín, có bị nắng gắt hay ẩm không
- Có mất quân về tổ cũ không — đàn đặt quá gần
Nếu nguyên nhân là không có chúa, xử lý sớm còn cứu được quân bằng cách nhập vào đàn khác. Để lâu thì quân chết dần và không còn gì để cứu.
Câu hỏi thường gặp
Mối nguy lớn nhất với đàn ong dú mới tách là gì?
Kiến, vì đàn mới quân ít nên canh cửa không nổi. Phòng bằng bát nước ở chân trụ và kiểm mỗi ngày, đồng thời dọn cỏ lá quanh chân trụ để tránh bắc cầu cho kiến.
Mốc theo dõi quan trọng nhất sau khi tách là gì?
Tuần thứ ba — có ong chở phấn về không. Không thấy phấn nghĩa là chưa có ấu trùng để nuôi, đàn có thể không tạo được chúa, và đó là lúc cân nhắc nhập lại thay vì chờ tiếp.
Có nên mở nắp kiểm tra đàn mới tách không?
Không, ít nhất trong hai tháng đầu. Sốt ruột là kẻ thù lớn nhất của đàn mới tách, mỗi lần mở là một lần đàn mất nhiệt và mất ẩm. Mọi thông tin cần biết đều đọc được từ ngoài cửa tổ.
Đàn mới tách có được thu mật không?
Không thu gì trong giai đoạn này. Cũng không dời tổ, không tách tiếp dù thấy đàn có vẻ khá lên, và không cho ăn bổ sung tuỳ tiện vì dễ thu hút kiến.
Sau ba tháng đàn vẫn không lên thì xét gì?
Theo thứ tự: có chúa không qua dấu hiệu phấn về, vị trí có đủ hoa không, có bị kiến hay thiên địch quấy không, thùng có kín và có bị nắng gắt hay ẩm không, và có mất quân về tổ cũ vì đặt quá gần không.