Ống cửa là thứ dễ quan sát nhất mà không cần mở nắp — và với ong dú, không mở nắp là điều nên ưu tiên.
Ong dú đắp một ống bằng sáp bịt nhô ra từ lối vào. Ống này thu hẹp cửa lại, khiến chỉ vài con qua được cùng lúc — dễ canh gác hơn nhiều so với một lỗ trống.
Hình dạng ống khác nhau tuỳ loài và tuỳ đàn: có đàn đắp ống dài loe ra, có đàn chỉ đắp gờ mỏng quanh mép.
| Quan sát | Nghĩa là |
|---|---|
| Ống nguyên vẹn, có ong canh | Đàn bình thường |
| Ong ra vào tấp nập buổi sáng | Đàn mạnh, nguồn hoa tốt |
| Ống bị thu hẹp bất thường | Đàn đang phòng thủ — có thể bị tấn công |
| Ống bịt kín gần hết | Rất đáng lo — đàn suy nặng hoặc bị vây |
| Không có ong canh | Kiểm tra ngay, đàn có thể đã yếu hoặc trống |
| Ống vỡ, sứt | Có va chạm hoặc thiên địch |
Đứng cách cửa tổ một chút vào buổi sáng, quan sát vài phút:
Điểm quan trọng: ong chở phấn về là chỉ dấu mạnh nhất cho thấy đàn còn chúa và còn nuôi ấu trùng. Phấn là thức ăn của ong non — không nuôi ấu trùng thì không cần phấn.
Ba dấu hiệu đầu cần xử lý trong ngày. Dấu hiệu cuối cần mở nắp kiểm tra ngay — đó là một trong ít lý do đủ chính đáng để mở tổ ngoài lịch.
Mỗi sáng đi qua trại, liếc cửa từng tổ mất vài giây. Sau một thời gian, mắt sẽ tự nhận ra tổ nào hôm nay khác thường — đó là hệ thống cảnh báo sớm rẻ nhất mà người nuôi có.
Nếu nuôi nhiều tổ, nên ghi lại điều bất thường vào sổ hoặc app quản lý ngay lúc thấy, kèm mã tổ. Trí nhớ không giữ nổi khi có vài chục tổ.
Ống bằng sáp bịt nhô ra từ lối vào giúp thu hẹp cửa lại, khiến chỉ vài con qua được cùng lúc nên dễ canh gác hơn nhiều so với một lỗ trống.
Đó là dấu hiệu đàn đang cố thủ, thường vì bị tấn công hoặc suy nặng. Cần xử lý trong ngày, kiểm tra xem có kiến, thiên địch hay xác ong quanh cửa không.
Chân sau có cục phấn màu nghĩa là đàn đang nuôi ấu trùng — chỉ dấu mạnh nhất cho thấy đàn còn chúa. Chở nhựa cây nghĩa là đang xây hoặc sửa cấu trúc. Bay ra vào không mang gì nhiều ngày nghĩa là nguồn hoa quanh vùng kém.
Rất nghiêm trọng. Đây là một trong ít lý do đủ chính đáng để mở nắp kiểm tra ngoài lịch, vì đàn có thể đã yếu nặng hoặc trống.
Vì mất vài giây mỗi tổ mà không phải mở nắp gây xáo trộn. Sau một thời gian mắt sẽ tự nhận ra tổ nào hôm nay khác thường — đó là hệ thống cảnh báo sớm rẻ nhất mà người nuôi có.
Không phải con nào cũng làm việc như nhau. Công việc trong tổ chia theo tuổi ong.
Ong dú không có cầu ong. Mật để trong hũ, ấu trùng nuôi ở khu riêng — hai thứ tách bạch.
Một chi tiết cấu trúc giải thích gần hết các quy tắc của nghề — vì sao ít mở tổ, vì sao mất chúa là mất đàn.
Mở tổ ra rồi lúng túng không biết nhìn gì là chuyện thường của người mới. Có một thứ tự rõ ràng, và nó mất chưa tới một phút.
Trục vật lý: bản thân cái tổ. Cấu trúc bên trong tổ ong dú, thùng nuôi, kích thước, vật liệu, chống nóng chống ẩm, cách tách đàn, cách đánh mã và quản lý từng tổ, mua tổ giống. Chi tiết kỹ thuật ở mức bàn tay chạm vào được.