Vật liệu làm thùng nuôi ong dú: gỗ, nhựa hay xi măng

Vật liệu thùng quyết định nhiệt độ bên trong tổ — mà nhiệt độ là thứ đàn phải tốn sức điều hoà mỗi ngày bằng cách mang nước về và quạt cánh.

Chọn sai vật liệu nghĩa là bắt đàn làm việc nhiều hơn mỗi ngày, quanh năm.

So sánh các vật liệu

Vì sao gỗ vẫn là lựa chọn chính

• Cách nhiệt tốt — giữ nhiệt ổn định qua ngày đêm
• Ong bám và dính cấu trúc vào được — quan trọng vì tổ ong dú dính vào thành thùng
• Thoáng khí ở mức vừa phải, không bí như nhựa
• Dễ gia công, sửa chữa được
• Ong quen thuộc — trong tự nhiên chúng ở bọng cây

Điểm thứ hai đáng nhấn: tổ ong dú dính vào thành thùng, nên vật liệu phải là thứ ong bám được. Đây là lý do gỗ hơn hẳn nhựa và kim loại.

Vì sao không nên dùng tôn và kim loại

Dẫn nhiệt rất nhanh, gây ra tổ hợp xấu nhất:

• Ban ngày — nóng gắt, đàn phải dồn sức làm mát
• Ban đêm — mất nhiệt nhanh, lạnh
• Chênh lệch lớn trong cùng một ngày, đàn không kịp thích nghi

Ở vùng có chênh nhiệt ngày đêm lớn như Tây Nguyên, đây là khuếch đại đúng vấn đề đang cần giải.

Chọn gỗ

• Gỗ đã khô hẳn — gỗ tươi cong vênh sau mùa nắng đầu tiên, tạo khe hở đúng lúc mùa mưa tới
• Không ám mùi hoá chất — tránh gỗ ngâm tẩm mạnh
• Chịu được mối hoặc có xử lý — nhất là ở vùng nhiều mối
• Đủ dày — vùng chênh nhiệt lớn thì dày hơn

Về việc sơn và bảo vệ

• Chỉ sơn mặt ngoài — bên trong để mộc cho ong bám
• Để khô hẳn trước khi cho ong vào — mùi sơn làm đàn không chấp nhận hoặc bỏ đi
• Ưu tiên loại ít mùi
• Mặt ngoài sáng màu giúp phản nhiệt tốt hơn màu tối

Với vùng ven biển

Gió mặn làm hỏng vật liệu nhanh hơn:

• Đinh, bản lề, dây kẽm gỉ rất nhanh — dùng vật liệu chống gỉ hoặc kiểm tra thường xuyên
• Gỗ mau mục hơn — sơn phủ ngoài kỹ hơn, kiểm tra định kỳ
• Có người chọn nhựa dày ở vùng này vì lý do độ bền — chấp nhận đánh đổi về cách nhiệt

Tuổi thọ và thay thế

Thùng gỗ không dùng mãi được. Dấu hiệu cần thay:

• Có khe nứt không trám được
• Mối ăn
• Mục ở đáy hoặc chân
• Nắp cong vênh không đóng kín

Nên tính chi phí thay thùng vào kế hoạch dài hạn, và giữ lại thùng của đàn đã sập — dọn sạch, phơi khô, dùng cho đợt tách sau.

Câu hỏi thường gặp