Di chuyển tổ ong dú sang vị trí mới: khi nào và làm sao

Dời tổ vài mét trong vườn còn rắc rối hơn chở đi mấy chục cây số. Nghe ngược đời nhưng có lý do rõ ràng.

Vì sao dời gần lại khó hơn dời xa

Ong đi kiếm ăn nhớ vị trí tổ bằng điểm mốc quanh vùng. Khi về, chúng bay tới đúng toạ độ cũ.

• Dời vài mét — điểm mốc vẫn còn, ong bay về chỗ cũ, không thấy tổ, lượn quanh rồi chết dần hoặc nhập đàn khác
• Dời rất xa — toàn bộ điểm mốc thay đổi, ong buộc phải định vị lại từ đầu và chấp nhận vị trí mới

Nghĩa là dời trong khoảng vài mét tới vài trăm mét là vùng nguy hiểm nhất — đủ gần để ong nhớ chỗ cũ, đủ xa để không tìm thấy tổ.

Dời gần: làm từng bước

Nếu buộc phải dời trong cùng khu vực:

1. Dời từng đoạn rất ngắn mỗi lần — vài chục centimet
2. Để vài ngày cho ong quen trước khi dời tiếp
3. Dời vào chiều tối khi ong đã về hết
4. Quan sát sáng hôm sau — ong có lượn tìm không

Cách này chậm nhưng giữ được quân. Dời một phát vài mét thì mất một phần đáng kể lớp ong đi kiếm ăn — mà đó chính là lớp ong già, lớp đang nuôi cả đàn.

Dời xa: chuẩn bị kỹ khâu vận chuyển

Rủi ro lớn nhất khi chở là hũ mật vỡ trong thùng — mật chảy ra làm ngập ấu trùng và dính ong. Đây là lý do phải giữ thùng thẳng và đi êm, đặc biệt với đàn đang nhiều mật.

Khi nào nên dời, khi nào không

Nên dời khi:

• Vị trí hiện tại có ruộng bắt đầu phun thuốc
• Cây che bóng bị chặt, tổ thành phơi nắng
• Chỗ đặt bị ngập hoặc sắp thay đổi mục đích sử dụng
• Nguồn hoa quanh vùng cạn hẳn

Không nên dời khi:

• Đàn đang yếu — không chịu nổi xáo trộn
• Mùa mưa bão hoặc nắng gắt đỉnh điểm
• Vừa tách đàn hoặc vừa thu hoạch
• Chỉ vì muốn xếp cho gọn mắt — lý do này không đáng

Sau khi dời

Theo dõi sát vài ngày đầu:

• Ong có ra vào bình thường không
• Có ong lượn tìm quanh chỗ cũ không
• Có mùi mật chảy từ cửa tổ không — dấu hiệu hũ vỡ
• Sau một tuần có ong chở phấn về không — dấu hiệu đàn đã ổn

Nên ghi lại ngày dời và vị trí cũ vào sổ hoặc app. Nếu đàn suy sau đó, biết được nguyên nhân có phải là chuyện dời hay không.

Câu hỏi thường gặp