Đặt tổ trong vườn cây ăn trái: lợi và hại hai chiều

Vườn cây ăn trái là vị trí lý tưởng trên giấy: có hoa, có nhựa cây, có bóng mát, có nước tưới. Vấn đề nằm ở lịch phun thuốc.

Lợi ích hai chiều

Ong dú có lợi thế riêng khi thụ phấn: chúng nhỏ nên vào được hoa nhỏ, và hoạt động cả khi trời râm — hai điều kiện mà ong mật kém hơn.

Mâu thuẫn thật: lịch phun thuốc

Đây là chỗ phải giải trước khi đặt tổ, không phải sau.

• Phun khi cây đang ra hoa là tệ nhất — đúng lúc ong ra nhiều nhất
• Ong chết ngoài vườn, người nuôi không thấy xác nên không biết
• Thuốc theo phấn về tổ ảnh hưởng ấu trùng
• Đàn suy dần không rõ nguyên nhân — dễ đổ cho thời tiết hay giống

Cách giải nếu vẫn muốn cả hai

1. Không phun khi cây đang ra hoa — nguyên tắc cứng
2. Chuyển sang biện pháp sinh học ở phần vườn gần tổ
3. Phun vào chiều tối khi ong đã về, nếu buộc phải phun
4. Đặt tổ ở rìa vườn, phía ngược hướng gió so với khu phun
5. Báo trước cho người phun — nếu thuê người làm

Nếu không giải được điểm 1, nên chọn vị trí khác. Nuôi ong trong vườn phun thuốc định kỳ là nuôi để mất đàn dần.

Vườn hàng xóm cũng tính

Bán kính bay vài trăm mét thường vượt qua ranh giới đất nhà mình. Nên:

• Hỏi hàng xóm về lịch phun trước khi đặt tổ
• Nói cho họ biết mình nuôi ong — nhiều người sẵn sàng báo trước khi phun
• Nhắc rằng ong dú không chích — gỡ được lo ngại thường gặp
• Nếu hàng xóm cũng trồng cây ăn trái, ong nhà mình đang thụ phấn giúp họ — đó là lý lẽ tốt để thoả thuận

Bố trí trong vườn

• Rìa vườn hơn giữa vườn — dễ ra vào kiểm tra, ít vướng khi làm vườn
• Tránh lối máy móc và xe cộ đi qua — rung động làm đàn stress
• Không đặt dưới cây hay rụng quả to
• Tránh chỗ tưới phun bắn tới
• Có bóng che trưa nhưng không quá rậm rạp che kín cửa tổ

Đo hiệu quả thụ phấn

Nếu muốn biết ong có giúp vườn thật không, ghi lại tỷ lệ đậu trái theo khu — khu gần tổ so với khu xa. Sau một hai mùa sẽ có con số thay vì cảm giác.

Đây cũng là dữ liệu đáng dùng khi thuyết phục hàng xóm điều chỉnh lịch phun.

Câu hỏi thường gặp