Chống nóng cho tổ ong dú trong mùa nắng gắt

Nắng gắt không chỉ làm ong khó chịu. Sáp mềm ra thì cấu trúc tổ có thể sập — hũ mật vỡ, chảy xuống, đàn ngập trong mật của chính mình.

Nóng ảnh hưởng tới tổ thế nào

Điểm cần nhớ: đàn phải trả giá bằng công lao động cho mọi mức nóng. Ong dành cho việc quạt mát và chở nước là ong không đi kiếm mật.

Nguyên nhân hay gặp

• Nắng chiếu thẳng lên nắp — thiếu mái che hoặc mái quá nhỏ
• Mái tôn đặt sát nắp — hấp nhiệt rồi truyền xuống, tệ hơn không mái
• Thùng bằng vật liệu dẫn nhiệt — tôn, nhựa mỏng
• Vách quá mỏng — không đủ cách nhiệt
• Đặt trên nền bê tông trống — nhiệt phản từ dưới lên
• Cây che bóng bị chặt — vị trí từng mát nay thành nắng gắt

Cách xử lý theo thứ tự ưu tiên

1. Mái che rộng, cách nắp một khoảng — hiệu quả nhất, làm được ngay
2. Che thêm bằng lưới hoặc tấm chắn phía tây — nắng chiều gay gắt nhất
3. Chuyển sang thùng gỗ dày nếu đang dùng vật liệu dẫn nhiệt
4. Trồng hoặc giữ cây bóng mát — giải pháp lâu dài
5. Đặt nguồn nước sạch gần trại — đàn đỡ phải bay xa lấy nước

Điểm 5 hay bị bỏ qua. Trong nắng nóng đàn cần rất nhiều nước để làm mát, mà bán kính bay của ong dú chỉ vài trăm mét — nguồn nước gần là khác biệt thật.

Đừng làm những việc này

• Mở nắp cho thoáng — nghe hợp lý nhưng phá vỡ hệ điều hoà của đàn và mở cửa cho thiên địch
• Khoét thêm lỗ thông hơi — ong sẽ bịt lại, vô ích mà tạo lối cho kiến
• Xịt nước thẳng vào thùng — gây ẩm, sinh mốc
• Di chuyển tổ giữa trưa nắng — cộng thêm stress vào lúc đàn đã kiệt

Vùng nào cần chú ý nhất

• Tây Nguyên mùa khô — nắng gắt ban ngày, lạnh ban đêm, chênh lệch lớn
• Nam Trung Bộ — nắng nóng kéo dài, gió khô
• Đồng bằng vào cao điểm mùa khô — nhất là tổ đặt ở sân trống

Ở những nơi này, vách thùng nên dày hơn tiêu chuẩn dùng ở vùng nhiệt ổn định.

Theo dõi qua mùa

Nên ghi lại tổ nào có dấu hiệu quá nóng vào mùa nào — vị trí đặt tổ là thứ chỉ lộ ra sau một chu kỳ năm. Chỗ mát vào tháng ba có thể là chỗ nắng gắt vào tháng sáu khi mặt trời đổi góc.

Câu hỏi thường gặp