Vấn đề ở vùng cao không phải nóng, cũng không phải lạnh. Là việc đàn phải chuyển từ nóng sang lạnh trong cùng một ngày, ngày này qua ngày khác.
Đàn ong dú giữ nhiệt vùng nuôi ấu trùng tương đối ổn định. Khi bên ngoài dao động mạnh:
Hệ quả không phải là đàn chết ngay, mà là đàn phát triển chậm hơn hẳn so với cùng loài ở vùng nhiệt ổn định. Ong dành cho điều hoà nhiệt là ong không đi kiếm ăn.
| Vùng | Đặc điểm |
|---|---|
| Tây Nguyên mùa khô | Trưa nắng gắt, đêm xuống rất mát |
| Vùng núi phía Bắc | Biên độ lớn, mùa đông còn thêm lạnh kéo dài |
| Cao nguyên Lâm Đồng | Mát quanh năm nhưng chênh lệch trong ngày rõ |
| Đồng bằng | Biên độ nhỏ hơn — vấn đề này nhẹ |
Điểm 1 và 2 giải quyết phần lớn vấn đề. Ba điểm còn lại là bù thêm, không thay thế được vật liệu đúng.
Có người nghĩ tới đèn sưởi hoặc nguồn nhiệt nhân tạo. Không nên:
Cách bền nhất ở vùng cao: lấy đàn giống từ trại trong cùng vùng khí hậu. Đàn đã quen với biên độ nhiệt ở đó thích nghi tốt hơn nhiều so với đàn chở từ đồng bằng lên.
Đây cũng là lý do nên ghi lại nguồn gốc từng tổ — sau vài mùa sẽ thấy rõ đàn từ đâu sống tốt ở vùng của mình.
Đàn phải dồn sức làm mát ban ngày và giữ ấm ban đêm, không có khoảng nghỉ. Hệ quả không phải chết ngay mà là phát triển chậm hơn hẳn, vì ong dành cho điều hoà nhiệt là ong không đi kiếm ăn.
Vách thùng dày hơn — gỗ dày làm chậm cả quá trình nóng lên lẫn nguội đi. Và tuyệt đối tránh tôn, nhựa mỏng vì chúng khuếch đại đúng vấn đề đang cần giải.
Không nên. Nhiệt cục bộ không giống nhiệt đều nên đàn có thể phản ứng sai, có rủi ro cháy với thùng gỗ và sáp, phụ thuộc điện nên mất điện một đêm lạnh là hỏng, và không giải quyết gốc vốn nằm ở vật liệu thùng.
Tây Nguyên mùa khô với trưa nắng gắt đêm xuống rất mát, vùng núi phía Bắc có biên độ lớn cộng thêm mùa đông lạnh kéo dài, và cao nguyên Lâm Đồng mát quanh năm nhưng chênh lệch trong ngày rõ.
Từ trại trong cùng vùng khí hậu. Đàn đã quen với biên độ nhiệt ở đó thích nghi tốt hơn nhiều so với đàn chở từ đồng bằng lên. Nên ghi lại nguồn gốc từng tổ để sau vài mùa thấy rõ đàn từ đâu sống tốt.
Hầu hết việc bảo vệ tổ phải làm trước khi vấn đề xảy ra, không phải sau.
Cùng một cái thùng, kê đúng thì bền mấy mùa, kê sai thì mốc ngay mùa mưa đầu tiên.
Nước vào tổ ít khi gây sập ngay. Nó làm mốc, làm sáp hỏng, làm đàn suy dần trong nhiều tuần.
Nắng gắt không chỉ làm ong khó chịu — sáp mềm ra thì cấu trúc tổ có thể sập.
Trục vật lý: bản thân cái tổ. Cấu trúc bên trong tổ ong dú, thùng nuôi, kích thước, vật liệu, chống nóng chống ẩm, cách tách đàn, cách đánh mã và quản lý từng tổ, mua tổ giống. Chi tiết kỹ thuật ở mức bàn tay chạm vào được.