Hai bộ phận này không thuộc cái thùng, nhưng hỏng cái nào thì thùng tốt đến mấy cũng vô nghĩa.
Mái che
Vai trò thật của mái che không chỉ là chắn mưa:
- Chắn nắng trực tiếp — nắng chiếu thẳng lên nắp làm nhiệt trong tổ tăng nhanh
- Chắn mưa tạt — quan trọng hơn mưa rơi thẳng, vì mưa tạt vào cửa tổ
- Giảm chênh nhiệt ngày đêm
Cách làm đúng:
| Yếu tố | Nên |
|---|---|
| Kích thước | Rộng hơn thùng mọi phía — mưa tạt xiên chứ không rơi thẳng |
| Độ cao | Cách nắp một khoảng, không úp sát |
| Độ dốc | Có dốc để nước chảy đi, không đọng |
| Vật liệu | Tránh tôn sát nắp — hấp nhiệt truyền xuống |
| Cố định | Chắc, gió lớn không giật bay |
Chi tiết hay bị bỏ qua: mái tôn đặt sát nắp thùng còn tệ hơn không có mái — nó biến thành lò hấp. Phải có khoảng cách cho không khí lưu thông.
Chân trụ
Chân trụ giải quyết ba việc cùng lúc: ngắt đường kiến, ngắt đường mối, giữ thùng khỏi ẩm từ đất.
Nguyên tắc
- Không dùng cột gỗ chôn xuống đất — đó là cầu cho mối
- Kim loại hoặc bê tông tốt hơn
- Bát nước ở chân — biện pháp chống kiến rẻ và hiệu quả nhất
- Vững, không lung lay — rung lắc làm đàn stress
- Cao vừa tầm làm việc — quá thấp thì mỏi lưng, quá cao thì khó thao tác
Bát nước — chi tiết nhỏ hay hỏng
Bát nước chỉ hoạt động khi được duy trì. Ba cách nó ngừng hiệu quả:
- Cạn nước — bốc hơi trong mùa nắng, phải châm
- Lá rơi bắc cầu — kiến đi qua lá, coi như không có bát
- Cỏ mọc chạm bát — cũng thành cầu
Nên đưa kiểm bát nước vào lịch tuần tra định kỳ. Ở trại nhiều đàn, mỗi lần đi qua liếc một cái là đủ.
Kiểm tra định kỳ hai bộ phận này
- Mái còn cố định chắc không, có bị gió xô lệch không
- Nước có đọng trên mái hoặc trên nắp thùng không
- Chân trụ có đường đất mối chạy dọc không
- Bát nước còn nước không, có gì bắc cầu qua không
- Trụ có nghiêng, lún sau mùa mưa không
Đây là việc mất chưa tới một phút mỗi tổ, nhưng là loại việc dễ sót nhất vì nó không nằm trên tổ — mắt người nuôi thường chỉ nhìn vào cửa tổ và nắp.
Câu hỏi thường gặp
Mái che cho tổ ong dú cần rộng bao nhiêu?
Rộng hơn thùng ở mọi phía, vì mưa tạt xiên chứ không rơi thẳng. Mưa tạt vào cửa tổ còn nguy hiểm hơn mưa rơi thẳng lên nắp.
Có nên làm mái tôn sát nắp thùng không?
Không. Mái tôn đặt sát nắp còn tệ hơn không có mái vì nó biến thành lò hấp. Phải có khoảng cách cho không khí lưu thông giữa mái và nắp thùng.
Chân trụ nên làm bằng gì?
Kim loại hoặc bê tông, không dùng cột gỗ chôn xuống đất vì đó là cầu cho mối. Phải vững không lung lay vì rung lắc làm đàn stress, và cao vừa tầm làm việc.
Bát nước chống kiến hay hỏng vì lý do gì?
Ba lý do: cạn nước do bốc hơi trong mùa nắng, lá rơi bắc cầu cho kiến đi qua, và cỏ mọc chạm bát cũng thành cầu. Nên đưa việc kiểm bát nước vào lịch tuần tra định kỳ.
Vì sao mái che và chân trụ hay bị sót khi kiểm tra?
Vì chúng không nằm trên tổ, mắt người nuôi thường chỉ nhìn vào cửa tổ và nắp. Nhưng kiểm hai thứ này chỉ mất chưa tới một phút mỗi tổ.